دانشگاه کردستان زیست سیاست و توسعه 3092-6866 2 1 2026 03 21 Development, Economic Action, and the Production of Poverty: A Portrait Narrative from the Life of a Godfather to the Life of a Charity Worker توسعه،کنش اقتصادی و تولید بینوایی: روایتی پرتره نگارانه از کدخدایی تا اعانه بگیری 64544 10.22034/jbpd.2026.145903.1046 FA علی ایار استادیار، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 2026 05 18 Objective Development interventions with the slogan of improvement and welfare were able to obtain permission to intervene and change the objective and subjective aspects of the characteristics of local communities' lives; because development as a network of discourses and a regime of truth, after being operationalized, caused multifaceted changes in local communities. The development discourse can be introduced more as the discourse of "promised status" than the discourse of "realized status"; because to date, we have witnessed a large gap between the ideals of development and the reality of development. Today, this gap has caused critical reflection by thinkers and public dissatisfaction in local communities. Because, at the same time as the scope of development interventions has expanded, we have witnessed an increase in poverty and unemployment in the study area, namely the Middle Zagros - Lorestan and Ilam provinces. Beyond the increase in poverty, the issue of concern is the fall of self-reliant individuals and hard-working activists in local communities into the abyss of poverty, misery, as well as their dependence on support institutions and charitable donations, and on the other hand, their marginalization in social relations. The intertwining of development interventions, economic action, and poverty in local communities is considered one of the neglected areas in economic sociology. In this article, with the aim of understanding how this intertwining occurs, we have sought to explain and interpret the consequences of development interventions for economic action and the duality of poverty and welfare. In addition to having lived experience in the field under study, the author has tried to go beyond the statistics and figures announced by development organizations and institutions, to make the silent logic of communities speak, and to portray their unheard narratives of interventions and their effects on economic action and poverty. This article focuses on the contradiction of the intertwining of development interventions, economic action, and poverty. To explain how this proximity has become possible, contrary to the logic of developmentists, and under the influence of which mechanisms, self-reliant, reliable economic actors, who were the people's go-to people - the poor - have become passive, helpless, isolated actors, and dependent on donations from support institutions? How is it that after all these interventions and slogans, "misery" has now emerged as a new form of poverty as a result of development and economic action? Methodology For this purpose, we have studied 6 people in local communities of Ilam and Lorestan provinces using the qualitative portraiture method. In-depth interviews and field notes were used to collect information. The study sample was selected using a theoretical sampling strategy in urban and rural areas from Ilam provinces - Dareh Shahr and Badreh counties - and Lorestan province - Pol Dokhtar and Romeshkan counties - after in-depth interviews with the selected samples and portraits of each participant were drawn. Then, the data and then the interviews were used to place them in the police station framework, find common ground in the portraits, and extract the main themes using thematic analysis method. We have tried to present the final narrative of development interventions from the perspective of logic and the unheard voice of the local community. Findings Based on the findings, development interventions transformed the indigenous community by destroying the joyful sufferings with strategies of humiliating changes, exclusionary interventions, and paralyzing changes. They transformed the world life, which was described as joyful suffering, into a calculating wasteland, and then, by creating discord and destroying social networks, they provided the platform for wandering and plundering economic activities. The resulting imbalance has resulted in the majority of society becoming the losers of the changes, becoming recipients of subsidies, pensioners, daily wage workers, and displaced persons, with only a few benefiting from development interventions on the back of the changes. Although the activists have had similar life paths, they have used different strategies to cope with the changes, and ultimately, receiving subsidies has been the fate of the majority. Conclusion The analysis of the findings shows that development interventions have been successful in "de-agencying" the target community and turning them into objects of misery, aid recipients, and dependence on the government, and in other ways, despising their assets and destroying the areas of indigenous economic action. Ultimately, development has played a role in guiding citizens from blissful suffering to poverty and its emerging form, namely misery, which is symmetrical to the destroyed social context. By neglecting the actors and their historical, social, and climatic context, it has sought to impose its logic on the logic of the target communities without considering the consequences of this imposition. In such circumstances, we need to deconstruct development, that is, to restore development to its true place. هدف مداخلات توسعه با شعار بهبود و رفاه توانستند به مجوز مداخله و تغییر در وجوه عینی و ذهنی مختصات زندگی اجتماعات محلی دست پیدا کنند؛ چرا که توسعه به مثابه شبکه ای از گفتمان ها و یک رژیم حقیقت پس از عملیاتی شدن سبب تغییرات چند وجهی در اجتماعات محلی شد. گفتمان توسعه را بیشتر می توان گفتمان «وضعیت موعود» معرفی نمود تا گفتمان «وضعیت محقق»؛ چرا که تا به امروز بین آرمان های توسعه و واقعیت توسعه شاهد یک شکاف بزرگ بوده ایم. امروزه همین شکاف،سبب تأمل انتقادی متفکران و نارضایتی عامه مردم در اجتماعات محلی شده است. چرا که همزمان با گسترش دامنه مداخلات توسعه ای شاهد افزایش فقر و بیکاری در منطقه مورد مطالعه یعنی زاگرس میانی- استان های لرستان و ایلام- بوده ایم. فراتر از افزایش فقر مسئله مورد توجه سقوط افراد خود اتکاء و کنشگران سخت کوش در اجتماعات محلی به ورطه فقر،فلاکت و همچنین وابستگی آنها به نهادهای حمایتی و کمک های اعانه ای موسسات خیریه ای و از سوی دیگر حاشیه ای شدن آنها در مناسبات اجتماعی است. در هم تنیدگی مداخلات توسعه ای، کنش اقتصادی و فقر در اجتماعات محلی از جمله حوزه های مغفوله در جامعه شناسی اقتصادی محسوب می شوند که در این مقاله با هدف فهم چگونگی این در هم تنیدگی، در صدد توضیح و تفسیر پیامدهای مداخلات توسعه ای برای کنش اقتصادی و دوگانه فقر و رفاه بوده ایم. نگارنده علاوه بر داشتن تجربه زیسته در حوزه مورد مطالعه تلاش نموده است تا فراسوی آمار و ارقام اعلام شده از سوی سازمان ها و نهادهای متولی توسعه، منطق خاموش اجتماعات را به سخن گفتن واداشته و روایت های ناشنیده ای آنها را از مداخلات و آثار آن بر کنش اقتصادی و فقر را به تصویر بکشد.این مقاله بر تناقض در هم تنیدگی مداخلات، توسعه ای، کنش اقتصادی و فقر متمرکز است تا توضیح دهد که چگونه این همجواری بر خلاف منطق توسعه چی ها ممکن شده است و تحت تأثیر کدام مکانیزم ها کنشگران اقتصادی خود اتکاء ، معتمد و محل رجوع مردم –کدخدا- به کنشگر منفعل، درمانده، منزوی و وابسته به اعانه نهادهای حمایتی، بدل شد؟چگونه پس از این همه مداخله و شعارها، حال از برآیند توسعه وکنش اقتصادی،« بینوایی» به عنوان صورتی نوپدید از فقر، نمودار شده است. روش به این منظور با روش کیفیِ پرتره نگاری به مطالعة 6 نفر به در اجتماعات محلی استان ایلام و لرستان پرداخته شده است. به منظور گرد آوری اطلاعات از مصاحبه های عمیق و یادداشت های میدانی استفاد شد نمونه مورد مطالعه با استفاده از استراتژی نمونه گیری نظری در مناطق شهری و روستایی از استان های ایلام- شهرستان دره شهر و بدره- و استان لرستان- شهرستان پلدختر و رومشکان- انتخاب شدند که پس از مصاحبه عمیق با نمونه های انتخاب شده و پرتره هر یک از مشارکت کنندگان ترسیم شد و سپس داده ها و سپس مصاحبه ها به منظور جای سازی در چارچوب کلانتری، یافتن وجه مشترک پرتره ها و استخراج مضامین اصلی با استفاده از روش تحلیل مضمون سعی در ارائه روایت نهایی مداخلات توسعه ای از منظر منطق و صدای ناشنیده اجتماع محلی داشته است. یافته ها بر اساس یافته ها مداخلات توسعه با تخریب رنج های سرخوشانه اجتماع بومی را با استراتژی های تغییرات تحقیر کننده، مداخلات طرد کننده، تغییرات محدود کننده دچار دگرگونی نمود، زیست جهانی که با رنج سرخوشانه توصیف شد به برهوت محاسبه گری مبدل نمود و سپس با ایجاد ناسازی و فرسایش شبکه های اجتماعی بستر را برای کنش های اقتصادی سرگردان و غارت شده فراهم نمود. ناسازی ایجاد شده موجب شد که غالب جامعه به مثابه بازنده تغییرات به اعانه بگیران، مستمری بگیران وکارگران روز مزد و آواره تبدیل شوند و تنها عده ای کمی سوار بر تغییر از مداخلات توسعه ای بهره مند شوند. کنشگران اگر چه سیر زندگی مشابهی داشته اند اما برای کنار آمدن با تغییرات از استراتژی های متفاوت بهره برده اند که در نهایت اعانه بگیری به مثابه سرنوشتی شوم تقدیر اکثریت بوده است نتیجه تحلیل یافته ها نشان می دهد که مداخلات توسعه ای در « عاملیت زدایی» از جامعه هدف و تبدیل آنها به ابژه های فلاکت زده و اعانه بگیر و وابسته به دولت و از جهت دیگر تحقیر داشته های آنها و تخریب زمینه های کنش اقتصادی بوم زاد موفق بوده است و در نهایت توسعه با شعبده بازی خیره کننده ای در هدایت شهروندان از رنج های سرخوشانه به مقصد فقر و صورت نوپدید آن یعنی بینوایی که بافتار اجتماعی تخریب شده تقارن دارد ایفای نقش کرده است و با غفلت از بازیگران و زمینه تاریخی،اجتماعی و اقلیمی آنها در صدد تحمیل منطق خود بر منطق جوامع هدف بدون توجه به پیامدهای این تحمیل گری، بوده است؛ در چنین شرایطی به واسازی توسعه یعنی بازنشاندن توسعه در جایگاه واقعی اش، نیاز است.

دانشگاه کردستان زیست سیاست و توسعه 3092-6866 2 1 2026 03 21 The Role of Traditional Village Elites in Leadership to Providing Context for Public Participation in Community Development Activities نقش خبرگان سنتی روستا در راهبری بسترسازی مشارکت مردمی در اقدامات توسعه‌ای محلی (مورد مطالعه: تجربۀ اجتماعات روستائی کردستان) 64527 10.22034/jbpd.2026.145593.1039 FA جمال عبداله پور گروه پژوهشی مدیریت و علوم اجتماعی، پژوهشکدۀ مطالعات سیاست‌گذاری و حکمرانی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران Journal Article 2026 02 26 Traditional elites in the villages of Kurdistan of Iran are an influential capacity of the local community, which even today, due to their indigenous knowledge and authority in the management of public affairs, play a role in ledearship development activities. In this research, in the light of the theoretical approach of community development and relying on qualitative methodology with ethnographic strategy in data collection and thematic analysis in data mining, an attempt has been made to describe and analyze the leadership mechanisms of these elites in rural communities of Sardasht County to create a context for public participation in government-oriented and people-oriented development activities with a focus on water and electricity service, construction and environmental protection projects. Based on the findings, they have been able to provide the necessary contexts to justify and convince people to agree to implement and participate in development activities through interaction with people, elites, and organizations, identifying and utilizing local capacities, and informing and presenting ideas. The results of this research are somewhat consistent with the theoretical frameworks of community development that emphasize community-based and indigenous grounding mechanisms. Government policies can, given these capacities, provide a suitable basis for the realization of populist community development. خبرگان سنتی در روستاهای کردستان ایران، از ظرفیت‌های اجتماع محلی تأثیرگذاری هستند که امروزه نیز با توجه به دارابودن دانش بومی و اقتدار در ادارۀ امور عمومی، در راهبری اقدامات توسعه‌ای نقش ایفا می‌کنند. در این پژوهش در پرتو رویکرد نظری توسعۀ محلی و با تکیه بر روش‌شناسی کیفی با راهبرد قوم‌نگاری در داده‌یابی و تحلیل مضمونی در داده‌کاوی تلاش شده تا سازوکارهای راهبری این خبرگان در اجتماعات روستائی شهرستان سردشت جهت بسترسازی مشارکت مردمی در اقدامات توسعه‌ای دولت‌محور و مردم‌محور با تمرکز بر طرح‌های خدمات‌رسانی آب و برق، عمرانی و حفاظت از محیط زیست توصیف و تحلیل شود. براساس یافته‌ها، آنها توانسته‌اند از طریق تعامل با مردم، خبرگان و دستگاه‌های اجرائی، شناسائی ظرفیت‌های محلی و بهره‌گیری از آنها و آگاه‌سازی و ارائۀ ایده، بسترهای لازم را به منظور توجیه و متقاعدسازی مردم جهت موافقت با اجرا و مشارکت در اقدامات توسعه‌ای فراهم نمایند. نتایج این تحقیق با چارچوب‌های رویکرد نظری توسعۀ محلی که بر سازوکارهای زمینه‌سازی اجتماع‌محور و بومی تأکید دارد تا حدودی همخوانی دارد. سیاست‌گذاری‌های دولت می‌تواند با توجه به این ظرفیت‌ها، زمینۀ مناسبی را برای تحقق توسعۀ محلی مردم‌گرایانه فراهم نماید.

دانشگاه کردستان زیست سیاست و توسعه 3092-6866 2 1 2026 03 21 Feelings of Social Alienation and Intention to Emigrate among Shiraz University Students احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و تمایل به مهاجرت از کشور در میان دانشجویان دانشگاه شیراز 64490 10.22034/jbpd.2026.145580.1038 FA سراج الدین محمودیانی دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رقیه خسروی استادیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. مهدی رجبی دانشجوی کارشناسی‌‌ارشد، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. شهربانو بهروزیان دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0001-3536-9049 Journal Article 2026 02 24 Objective In recent years, student migration has become one of the major social and developmental concerns in countries experiencing rapid social and economic transformations. In Iran, the growing tendency of students to migrate has sparked extensive debates about human capital flight and its long-term consequences. Although many studies have emphasized economic and structural factors as the primary determinants of migration intentions, less attention has been paid to psychological and social factors—particularly the sense of social alienation. Social alienation refers to an individual’s subjective experience of disconnection, powerlessness, meaninglessness, and social isolation within their surrounding environment. Drawing on both classical and contemporary theoretical frameworks of alienation, this study examines whether the subjective experience of social disconnection among students can reinforce their inclination to migrate. The main objective of this research was to investigate the relationship between the sense of social alienation and migration intentions among students at Shiraz University, and to assess the explanatory power of this variable in predicting migration intentions while controlling for demographic and educational characteristics Methodology This study was conducted using a quantitative approach and a cross-sectional survey design. The statistical population consisted of all students enrolled at Shiraz University across different academic levels and fields of study. Based on Cochran’s formula, the sample size was determined to be 376 participants, who were selected using proportionate stratified sampling and systematic random sampling. Faculties were classified into three main clusters: basic sciences, engineering, and humanities. Data were collected using a structured questionnaire. Social alienation was measured באמצעות a standardized 26-item scale covering dimensions such as powerlessness, meaninglessness, social isolation, and normlessness. Migration intention was also assessed using validated items. All items were designed based on a Likert scale. The content validity of the instrument was confirmed through expert evaluation, and its reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient. The alpha value was 0.864 for social alienation and 0.896 for migration intention, indicating satisfactory internal consistency of the instrument. Data analysis was performed using SPSS version 27, applying descriptive statistics and multiple linear regression analysis Findings The descriptive results indicated that 58.5% of the respondents reported a moderate level of social alienation, while 10.4% experienced a high level. The findings also showed that 46.3% of the sample had a moderate intention to migrate, and 22.6% reported a strong intention to leave the country. Multiple regression analysis revealed that the overall model explained 33% of the variance in migration intention. Among the variables entered into the model, social alienation was the strongest and the only statistically significant predictor. As the level of social alienation increased, the intention to migrate also increased. In contrast, demographic variables such as gender, age, marital status, level of education, field of study, employment status, ethnicity, religion, and class affiliation did not show a statistically significant effect in the final model Conclusion Social alienation emerged as one of the main determinants of migration intention among students. Those who experienced higher levels of social alienation were more likely than others to view migration as an alternative strategy. These findings suggest that student migration cannot be understood solely within economic or opportunity-based frameworks; rather, the quality of students’ lived experiences within the domestic social context also plays a crucial role. Therefore, policies aimed at reducing student migration should go beyond economic incentives and focus on strengthening students’ sense of social belonging, enhancing institutional trust, expanding student participation, and promoting social capital. Managing the growing trend of student migration requires a comprehensive approach that addresses both the structural dimensions and the psychological–social aspects of student life. هدف مهاجرت دانشجویان در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های مهم اجتماعی و توسعه‌ای در کشورهایی که درحال تجربه تحولات سریع اجتماعی و اقتصادی هستند تبدیل شده است. در ایران نیز افزایش تمایل دانشجویان به مهاجرت، بحث‌های گسترده‌ای را درباره خروج سرمایه انسانی و پیامدهای بلندمدت آن برانگیخته است. اگرچه در بسیاری از مطالعات، عوامل اقتصادی و ساختاری بهعنوان تبیین‌کننده‌های اصلی قصد مهاجرت مورد تأکید قرار گرفته‌اند، اما نقش عوامل روانی–اجتماعی، به‌ویژه احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. احساس ازخودبیگانگی اجتماعی به تجربه ذهنی فرد از گسست، بی‌قدرتی، بی‌معنایی و انزوای اجتماعی در محیط پیرامون اشاره دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب‌های نظری کلاسیک و معاصر در حوزه ازخودبیگانگی، به بررسی این مسئله می‌پردازد که آیا تجربه ذهنی گسست اجتماعی در میان دانشجویان می‌تواند تمایل آنان به مهاجرت را تقویت کند یا خیر. هدف اصلی این مطالعه، بررسی رابطه میان احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان دانشگاه شیراز و سنجش قدرت تبیینی این متغیر در پیش‌بینی قصد مهاجرت با کنترل ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و آموزشی بوده است. روش این پژوهش با رویکرد کمی و به شیوه پیمایشی مقطعی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان شاغل به تحصیل در دانشگاه شیراز در مقاطع و رشته‌های مختلف بود. بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه 376 نفر تعیین شد که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم و به‌صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. دانشکده‌ها در سه خوشه اصلی (علوم پایه، مهندسی و علوم انسانی) طبقه‌بندی شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه ساختاریافته بود. احساس ازخودبیگانگی اجتماعی با استفاده از مقیاس 26 گویه‌ای استاندارد که ابعادی نظیر بی‌قدرتی، بی‌معنایی، انزوای اجتماعی و هنجارگریزی را پوشش می‌داد، سنجیده شد. تمایل به مهاجرت نیز با استفاده از گویه‌های معتبر اندازه‌گیری شد. تمامی گویه‌ها بر اساس مقیاس لیکرت تنظیم شده بودند. اعتبار محتوایی ابزار از طریق نظر خبرگان تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. مقدار آلفا برای احساس ازخودبیگانگی اجتماعی 864/0 و برای تمایل به مهاجرت 896/0 به دست آمد که نشان‌دهنده انسجام درونی مناسب ابزار بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 27 و از طریق آمار توصیفی و رگرسیون خطی چندگانه انجام شد. یافته‌ها نتایج توصیفی نشان داد 5/58 درصد از پاسخگویان دارای سطح متوسط احساس ازخودبیگانگی اجتماعی و 4/10 درصد دارای سطح بالا بودند. یافتهها همچنین نشان داد که 3/46 درصد نمونه تمایل متوسطی به مهاجرت داشتند و 6/22 درصد نیز تمایل زیاد به مهاجرت از کشور گزارش کردند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مدل کلی 33 درصد از واریانس تمایل به مهاجرت را تبیین می‌کند. در میان متغیرهای وارد شده در مدل، احساس ازخودبیگانگی اجتماعی قوی‌ترین و تنها متغیر معنیدار بود. با افزایش احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، تمایل به مهاجرت نیز افزایش یافت. در مقابل، متغیرهای جمعیت‌شناختی نظیر جنسیت، سن، وضعیت تأهل، مقطع تحصیلی، رشته تحصیلی، وضعیت اشتغال، قومیت، مذهب و تعلق طبقاتی در مدل نهایی اثر معنیداری نشان ندادند. نتیجه‌ احساس ازخودبیگانگی اجتماعی یکی از تعیین‌کننده‌های اصلی تمایل به مهاجرت در میان دانشجویان بود. دانشجویانی که سطوح بالاتری از احساس ازخودبیگانگی اجتماعی را تجربه می‌کنند، بیش از دیگران مهاجرت را بهعنوان راهبردی جایگزین در نظر می‌گیرند. این نتایج نشان می‌دهد که مهاجرت دانشجویان را نمی‌توان صرفاً در چارچوب تبیین‌های اقتصادی یا فرصت‌محور فهم کرد، بلکه کیفیت تجربه زیسته آنان در بستر اجتماعی داخلی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. بنابراین، سیاست‌های کاهش مهاجرت دانشجویان باید فراتر از مشوق‌های اقتصادی عمل کرده و به تقویت احساس تعلق اجتماعی، افزایش اعتماد نهادی، گسترش مشارکت دانشجویی و ارتقای سرمایه اجتماعی توجه داشته باشند. مدیریت روند رو به افزایش مهاجرت دانشجویان مستلزم رویکردی جامع است که هم ابعاد ساختاری و هم ابعاد روانی–اجتماعی زندگی دانشجویی را در نظر گیرد. واژگان کلیدی: احساس ازخودبیگانگی اجتماعی، تمایل به مهاجرت، سرمایه انسانی، دانشجویان، دانشگاه شیراز.

دانشگاه کردستان زیست سیاست و توسعه 3092-6866 2 1 2026 03 21 A Phenomenological Narrative of Body perception: A study of female students at Razi University of Kermanshah روایتی پدیدارشناسانه از نگرش به بدن: مطالعه دختران دانشگاه رازی کرمانشاه 64491 10.22034/jbpd.2025.144890.1027 FA همایون مرادخانی استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0003-3235-0358 هانا ویسی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. Journal Article 2025 11 07 Objective In today’s society, physical appearance has become increasingly important, and women and girls strive for an attractive look. Attitudes toward the body have changed compared to the past. Women no longer see the body as a natural entity but rather as a cultural and social product. In this context, the body has gained significant social importance as an aesthetic object, because it can be manipulated, like something painted or engraved. Even women of the same sex experience their bodies differently across various classes and races, living their personal and social lives in diverse ways. Nevertheless, their lives contain common elements and experiences, such as having a subordinate position relative to men, feeling excluded from the male-dominated world, fear of men’s world, inability to express themselves freely, fear of harassment and violence, being subject to the male gaze, and similar experiences. Considering these issues, this study seeks to understand how women perceive their bodies and what factors or categories shape women’s perception of the body based on their lived experiences. Therefore, this study was conducted with the aim of examining attitudes toward the body among female students at Razi University in Kermanshah using a phenomenological approach. Methodology The present study is qualitative and phenomenological. When the goal of a qualitative study is to examine individuals’ lived experiences regarding a phenomenon, the phenomenological method is used. This approach was chosen in the current study because the aim was to explore the lived experiences and gain a deep understanding of female students’ attitudes toward their bodies. The qualitative analysis process in phenomenology was conducted using coding as follows: interviews were carried out with participants selected through purposive sampling. The recorded data from participants were repeatedly listened to, and their statements were transcribed word by word. To understand participants’ feelings and experiences, the transcripts were read multiple times. After reviewing all participant descriptions, meaningful information and data related to the phenomenon were highlighted, important sentences were identified, and coding was performed. In this study, inclusion criteria required participants to be female students who were capable and willing to share their lived experiences regarding attitudes toward the body and who were willing to participate in in-depth interviews. Those unwilling to cooperate or who withdrew from the interview were excluded. Sampling was purposive and theoretical, and interviews continued until theoretical saturation was reached to identify all dimensions of the phenomenon. Ultimately, 16 participants were included. Prior coordination was made with each participant, and 90-minute interviews were conducted. Participants were assured that their information would remain confidential. Demographic data such as age, education, and field of study were collected. Initial coding involved line-by-line reading of the interview transcripts, extracting key concepts and main statements, and forming initial categories and classes. Secondary coding involved organizing information, identifying subcategories, and forming final categories. For data analysis, recorded interviews were transcribed, followed by open coding to extract primary concepts. These concepts were then grouped into categories, which were ultimately interpreted and analyzed. Findings The findings indicate that attitudes toward the body are influenced by a combination of social, cultural, economic, and individual factors, each interacting to give specific meaning and importance to women’s bodies and appearance. One of the categories identified in this study was social media, with participants describing diverse experiences of interacting with these platforms and their influence on attitudes toward their bodies. Another category was social pressure, which participants experienced and reported as affecting their clothing choices and appearance. These experiences show that individuals face social pressures differently, and these pressures influence their body-related attitudes and behaviors. Some participants emphasized that the need to align with societal expectations changed their behaviors and attitudes, while others were less affected. Another identified category was the ideal body image, which participants experienced and described from different perspectives. Some associated the ideal body with physical health. These findings indicate that the perception of the ideal body is multidimensional and personal; each participant considers different aspects depending on her lived experiences and personal attitudes, including physical and mental health, exercise, nutrition, makeup, skincare, and appearance traits such as hair color and skin condition. Economic factors were another category influencing body attitudes and the importance given to appearance. Participants reported that financial limitations prevent them from achieving their desired ideals, with some of these ideals being purely conceptual. These findings show that while girls have body ideals, family financial constraints and lack of independent income limit their ability to care for their bodies as they wish. The university environment and dormitory life were also identified as categories closely linked to family traditions and values, which can gradually affect girls’ attitudes and clothing choices. Opposite-sex attitudes and social acceptance were additional categories impacting girls’ views of their bodies. Subcategories included the attractiveness of women wearing makeup to men, men’s opinions on women’s clothing and appearance, influence from the opposite sex, and increased chances of marriage. Finally, attitudes toward cosmetic surgery and clothing included both positive and negative perspectives. Positive views encompassed undergoing surgery to correct physical problems, enhance self-confidence, and address individual imperfections. Conclusion Overall, the lived experiences of the participants indicate that attitudes toward the body result from a complex interaction between individual self-awareness, society, culture, media, and economic resources. These attitudes are constantly evolving and adapting to different social and cultural environments. Therefore, examining body attitudes—especially among the younger generation—requires a multidimensional perspective and a deep understanding of individuals’ lived experiences. Any policy-making, education, or intervention in this area must be grounded in an awareness of the relevant social, cultural, and economic realities. هدف در جامعه امروزی، ظاهر زیبا اهمیت بیشتری پیدا کرده است و زنان و دختران دنبال ظاهری جذاب هستند. امروزه نگرش‌ها نسبت به گذشته تغییر کرده است. زنان دیگر به بدن به‌عنوان یک امر طبیعی نگاه نمی‌کنند، بلکه آن را به‌عنوان یک محصول فرهنگی و اجتماعی می‌بینند. در چنین حالتی، بدن همانند ابژه‌ی زیبایی‌شناختی اهمیتی اجتماعی قابل توجه یافته است، چون می‌تواند همانند چیزی رنگ‌آمیزی شده یا حکاکی شده، دچار دست‌کاری شود. حتی زنان با وجود جنس واحد، در طبقات و نژادهای مختلف، تجربه‌های متفاوتی نسبت به بدن زنانه دارند و زندگی شخصی و اجتماعی خود را به اشکال مختلفی تجربه می‌کنند. با این همه، زندگی آن‌ها حاوی مؤلفه‌ها و تجربیات مشترکی است؛ تجربیاتی چون داشتن موقعیت فرودست در برابر مردان، احساس عدم تعلق به دنیای مردانه، هراس از دنیای مردان، عدم امکان خودبیانگری، ترس از تعرض و خشونت، در معرض نگاه خیره مردان بودن و از این قبیل. با توجه به مباحث مطرح شده، این پژوهش در پی این مسئله است که ادراک زنان از بدن خویش چگونه است و چه زمینه یا مقوله‌هایی نوع ادراک زنان از بدن را که در بستر تجربیات زیسته‌اند شکل می‌دهد؟ بنابراین این مطالعه با هدف بررسی نگرش به بدن در میان دختران دانشگاه رازی کرمانشاه و با رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. روش روش پژوهش حاضر کیفی و پدیدارشناسانه است. زمانی که هدف از روش تحقیق کیفی بررسی تجربه زیسته افراد در مورد پدیده‌ای باشد، از روش پدیدارشناسی استفاده می‌شود. روش پدیدارشناسی در پژوهش حاضر انتخاب شده است زیرا هدف مطالعه، بررسی تجربه زیسته و درک عمیق نگرش دختران دانشجو نسبت به بدن خود است. فرآیند تحلیل کیفی در پدیدارشناسی به شرح ذیل و با استفاده از روش کدگذاری انجام شد: انجام مصاحبه با افراد مورد مطالعه که به‌وسیله روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در این مطالعه، ابتدا داده‌های ضبط شده شرکت‌کنندگان مکرراً شنیده شد و اظهارات آن‌ها کلمه به کلمه روی کاغذ ثبت شد. برای درک احساسات و تجارب شرکت‌کنندگان، مطالب چند بار مطالعه شد و پس از مرور تمام توصیف‌های شرکت‌کنندگان، زیر اطلاعات با معنا و داده‌های مرتبط با پدیده مورد بحث خط کشیده شد و جملات مهم مشخص گردید و سپس کدگذاری‌ها انجام شد. در پژوهش حاضر، معیار ورود به پژوهش شامل دانشجوی دختر بودن، داشتن توانایی و آمادگی برای بازگو کردن تجربه زیسته درباره نگرش به بدن و تمایل به مشارکت در مصاحبه عمیق بود و افرادی که همکاری لازم نداشتند یا از ادامه مصاحبه انصراف دادند از مطالعه خارج شدند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و نظری انجام شد و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت تا تمام ابعاد پدیده شناسایی شود. نهایتاً تعداد 16 نفر مورد مطالعه قرار گرفتند. برای این کار، از قبل با افراد هماهنگی‌های لازم انجام شد و با هر فرد مصاحبه‌ای 90 دقیقه‌ای صورت گرفت. به افراد مورد مصاحبه اطمینان داده شد که اطلاعات آن‌ها محرمانه می‌ماند. اطلاعات جمعیت‌شناختی همانند سن، تحصیلات و رشته تحصیلی پرسیده شدند. کدگذاری اولیه شامل خواندن خط به خط متن مصاحبه‌ها، استخراج مفاهیم و جملات اصلی و شکل دادن مقولات و طبقات اولیه انجام شد و سپس کدگذاری ثانویه شامل طبقه‌بندی اطلاعات، مشخص کردن زیرطبقه‌ها و تشکیل طبقات نهایی صورت گرفت. برای تحلیل اطلاعات، مصاحبه‌های ضبط شده تایپ شدند و سپس کدگذاری آزاد انجام شد و از طریق کدگذاری باز، مفاهیم اولیه استخراج گردید، سپس مقوله‌ها به دست آمدند و نهایتاً تفسیر و تحلیل شدند. یافته ها یافته‌ها بیانگر آن است که نگرش به بدن تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی قرار دارد و هر یک از این عوامل در تعامل با یکدیگر، معنا و اهمیت خاصی به بدن و ظاهر زنان می‌بخشند. یکی از مقوله‌های شناسایی‌شده در این مطالعه، فضای مجازی بود و شرکت‌کنندگان تجربه‌های متنوعی از تعامل با این فضا و تأثیر آن بر نگرش خود نسبت به بدن بیان کردند. یکی دیگر از مقوله‌های شناسایی‌شده در این مطالعه، فشار اجتماعی بود که شرکت‌کنندگان تجربه کردند و آن را در نگرش و رفتار خود نسبت به پوشش و ظاهر گزارش دادند. این تجربه‌ها نشان می‌دهند که هر فرد با فشارهای اجتماعی مواجهه متفاوتی دارد و این فشارها بر انتخاب پوشش و نگرش او نسبت به بدن تأثیر می‌گذارد. برخی شرکت‌کنندگان تأکید کردند که نیاز به هماهنگی با انتظارات جامعه باعث تغییر رفتار و نگرش آن‌ها شده است، در حالی که تجربه برخی دیگر کمتر تحت تأثیر فشارها قرار گرفته است. یکی از مقوله‌های شناسایی‌شده، تصور از بدن آرمانی بود که شرکت‌کنندگان آن را از جنبه‌های مختلفی تجربه و توصیف کردند. برخی افراد بدن آرمانی را با سلامت جسمانی مرتبط می‌دانستند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که تصور از بدن آرمانی چندبعدی و فردی است و هر شرکت‌کننده بسته به تجربه زیسته و نگرش شخصی، جنبه‌های متفاوتی را در نظر می‌گیرد؛ از سلامت جسم و روان، ورزش، تغذیه، آرایش و مراقبت پوستی تا ویژگی‌های ظاهری مانند رنگ مو و وضعیت پوست. یکی دیگر از مقوله‌های شناسایی‌شده، تأثیر هزینه‌های اقتصادی بر نگرش و اهمیت دادن به بدن بود. شرکت‌کنندگان بیان کردند که محدودیت‌های مالی مانع دست‌یابی به ایده‌آل‌های مدنظر آن‌ها می‌شود و برخی از این ایده‌آل‌ها تنها جنبه ذهنی دارند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که دختران ایده‌آل‌هایی برای بدن خود دارند، اما محدودیت‌های مالی خانواده و نبود درآمد مستقل مانع رسیدگی به بدن به شکل دلخواه می‌شود. فضای دانشگاه و محیط خوابگاه از جمله مقوله‌های شناسایی‌شده بودند که با سنت‌ها و ارزش‌های خانوادگی در ارتباط نزدیک قرار داشتند و می‌توانند به مرور زمان اثرات قابل توجهی بر نگرش و پوشش دختران داشته باشند. نگرش جنس مخالف و مقبولیت اجتماعی از جمله مقوله‌هایی هستند که بر نگرش دختران به بدن اثرگذارند. زیرمؤلفه‌های این مقوله شامل جذابیت زنان آرایش کرده برای مردان، نظردهی مردان بر پوشش و ظاهر، تأثیرپذیری از جنس مخالف و افزایش شانس ازدواج است. نگرش دختران نسبت به عمل جراحی و پوشش شامل دیدگاه‌های مثبت و منفی است. دیدگاه‌های مثبت شامل انجام عمل جراحی برای رفع مشکلات جسمی، افزایش اعتمادبه‌نفس و اصلاح نقص‌های فردی است. نتیجه به طور کلی، تجربه زیسته دختران نشان می‌دهد که نگرش به بدن حاصل تعامل پیچیده میان خودآگاهی فردی، جامعه، فرهنگ، رسانه‌ها و منابع اقتصادی است و این نگرش در حال تغییر و تطابق با محیط‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی است. بنابراین، بررسی نگرش به بدن به‌ویژه در نسل جوان، نیازمند نگاه چندبعدی و فهم عمیق تجربه زیسته افراد است و هرگونه سیاست‌گذاری، آموزش یا مداخله در این حوزه باید با درک واقعیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی همراه باشد.

دانشگاه کردستان زیست سیاست و توسعه 3092-6866 2 1 2026 03 21 Explaining Environmental Protection Behaviors Based on Environmental Attitudes, Awareness, Environmental Norms, and Cultural Consumption under Facilitating Conditions. (A Case Study of Sanandaj and Kirkuk) تبیین رفتارهای حفاظت از محیط زیست بر اساس نگرش، آگاهی و هنجارهای محیط‌زیستی و مصرف فرهنگی در شرایط تسهیل‌گر (مطالعه موردی: سنندج و کرکوک) 64374 10.22034/jbpd.2026.145367.1033 FA هردی غازی تیفور بیبانی گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. لقمان امامقلی استادیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران سعید خانی دانشیار، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Journal Article 2026 01 26 This study aimed to explain the factors influencing pro-environmental behaviors and to address the question of how intra-individual, interpersonal, and supra-individual factors affect citizens’ environmental behaviors in the cities of Sanandaj and Kirkuk, and through what mechanisms. The theoretical framework draws on an integrated perspective combining social psychology and sociology, emphasizing the role of environmental awareness and attitudes (intra-individual level), social norms and cultural consumption (interpersonal level), and facilitating conditions (supra-individual level) in shaping behavior. The research employed a quantitative survey method, and data were collected from citizens of Sanandaj and Kirkuk. Descriptive findings indicated that citizens of Sanandaj demonstrate higher levels of environmental awareness and pro-environmental behaviors, while environmental attitudes are positive and relatively homogeneous in both cities. Correlation results show that environmental awareness and attitudes have a positive effect on pro-environmental behaviors, and social norms also exert a positive but relatively limited and statistically significant influence. In contrast, cultural consumption may have a non-aligned effect if it lacks environmentally oriented content. Furthermore, facilitating conditions play a significant moderating role in strengthening or weakening the relationship between awareness and attitudes and actual behavior; in the absence of adequate infrastructure, the translation of positive attitudes into practical action is constrained. Overall, the findings suggest that pro-environmental behavior is the outcome of multi-level interactions, and effective policymaking in this field requires an integrated approach based on targeted education, reinforcement of social norms, and the development of supportive infrastructure. این پژوهش با هدف تبیین عوامل مؤثر بر رفتارهای حفاظت از محیط زیست و پاسخ به این سؤال انجام شد که عوامل درون‌فردی، میان‌فردی و فرافردی چگونه و با چه سازوکاری رفتارهای محیط‌زیستی شهروندان را در شهرهای سنندج و کرکوک تحت تأثیر قرار می‌دهند؟ چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر تلفیقی از رویکردهای روان‌شناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی است که بر نقش آگاهی و نگرش (سطح درون‌فردی)، هنجارهای اجتماعی و مصرف فرهنگی (سطح میان‌فردی) و شرایط تسهیل‌گر (سطح فرافردی) در شکل‌دهی رفتار تأکید دارند. پژوهش به روش کمی و با استفاده از پیمایش انجام شد و داده‌ها از شهروندان دو شهر سنندج و کرکوک گردآوری شدند. یافته‌های توصیفی نشان داد شهروندان سنندج از سطح بالاتری از آگاهی و رفتارهای محیط‌زیستی برخوردارند، در حالی که نگرش محیط‌زیستی در هر دو شهر مثبت و نسبتاً همگن است. نتایج همبستگی حاکی از آن است که آگاهی و نگرش محیط‌زیستی دارای اثر مثبت بر رفتارهای محیط‌زیستی هستند و هنجارهای اجتماعی نیز اثری مثبت اما محدود و معنادار دارد. در مقابل، مصرف فرهنگی در صورت فقدان جهت‌گیری محتوایی محیط‌زیستی می‌تواند اثری غیرهمسو نشان دهد. همچنین شرایط تسهیل‌گر نقش تعدیل‌گر معناداری در تقویت یا تضعیف رابطه آگاهی و نگرش با رفتار ایفا می‌کند، به‌گونه‌ای که در غیاب زیرساخت‌ها، تبدیل نگرش‌های مثبت به کنش عملی با محدودیت مواجه می‌شود. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که رفتارهای حفاظت از محیط زیست حاصل تعامل چندسطحی بوده و سیاست‌گذاری مؤثر در این حوزه مستلزم رویکردی یکپارچه مبتنی بر آموزش هدفمند، تقویت هنجارهای اجتماعی و توسعه زیرساخت‌های حمایتی است.